Romanička umetnost

Veći deo zapadnoevropske umetnosti XI veka može se podvesti pod pojam romanike. Naziv znači “na rimski način”, ali na romaničke građevine i umetnike uticale su i karolinška, vizantijska, islamska i druge umetničke tradicije. Porast stanovništva, povećanje obima trgovine i putovanja i nova naselja podsticala su graditeljsku delatnost koja je uglavnom zadovoljavala potrebe hrišćanstva. Zapravo, monumentalne razmere građevina tog razdoblja- crkva s kamenim svodovims ukrašenih arhitektonskom skulpturom, mogle su se porediti s dostignućima samog Rima.

Prvi izrazi romaničkog stila

Romanička umetnost nikla je u vreme kad u Evropi nije bilo centralne vlasti, a opstala je u obliku usko povezanih regionalnih stilova. Prvi put se pojavila u delovima Italije, Francuske i Španije. Odličan primer ranog romaničkog graditeljstva je crkva svetog Vinsenta u Kardoni u Španiji, koja pokazuje majstorstvo u tehnikama građenja kamenih svodova.

Glavni brod i hor (pogled prema istoku), crkva svetog Vinsenta. između 1029 i 1040. godine. Kardona, Španija.

Zrela romanika

Građevine zrelog romaničkog stila – kao što su katedrala u Santijago de Komposteli u Španiji i manastir Sen Pjer u Moasku u Francuskoj – imale su više skulpturalnih dekoracija i primenjivale su sve rafiniranije tehnike presvođenja. Kako je romanički stil sazrevao i razvijao se, on se širio po celoj Evropi. Estetski pojmovi kojima su se služili graditelji i skulptori vidljivi su i u rukopisima, predmetima od metala i zidnim slikama tog razdoblja.

 

Plan katedrale u Santijago de Komposteli, Španija

 

Glavni brod, Santijago de Kompostela, Španija. Između 1075 i 1120 godine.
Santiago de Compostela Cathedral in Spain

Regionalna raznolikost romaničke umetnosti odraz je političkih uslova na kontinentu na kojem su vladali feudalni savezi kraljeva i vjvoda. Pojedine pokrajine napajale su se na raličitim umetničkim izvorima koji su im bili dostupni pa su se različite varijante romanike pojavile u raznim delovima Francuske, Italije, Nemačke i Engleske. Primeri obuhvataju katedralu u Pizi, u Italiji, i katedralu u Špajeru, u Nemačkoj.

Krstionica, katedrala i kula (pogled sa zapada), 1053 – 1272. godine. Piza, Italija

 

Čvrste romaničke građevine koje su podizane po celoj zapadnoj Evropi odraz su boljih ekonomskih prilika i političke stabilnosti. Odbrambene funkcije arhitekture međutim – kao i zastrašujuće vizije na koje nailazimo u iluminarnim rukopisima tog razdoblja – svedoče o stalnoj teskobi društva i njegovoj žudnji za zaštitom.